Thai (ภาษาไทย)English (United Kingdom)

greenbar_998x20

หน้าหลัก สะท้อนสื่อ สื่อกระจายเสียง โทรทัศน์ ข่าว วิเคราะห์บทบาทสื่อมวลชนต่อการนำเสนอข่าวรุนแรง

greenbar_998x20

วิเคราะห์บทบาทสื่อมวลชนต่อการนำเสนอข่าวรุนแรง

_31

สัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ วันที่ 1-7 พฤศจิกายน 2550 ของทุกปีคือสัปดาห์สุขภาพจิตแห่งชาติ ปีนี้รณรงค์ในหัวข้อ "สื่อกับสุขภาพจิต" โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นเตือนประชาชน บุคลากรภาครัฐและเอกชนให้เห็นความสำคัญของสื่อสุขภาพจิต มีความเข้าใจรู้เท่าทัน สามารถเลือกรับและส่งเสริมสื่อสร้างสรรค์สุขภาพจิตที่ตระหนักถึงผลกระทบด้านจิตใจต่อประชาชน ตลอดจนผู้มีปัญหาสุขภาพจิต
การจัดงานเน้นการจัดกิจกรรมเชิงบวก เชิงสร้างสรรค์ เช่น การตามล่าหาสื่อสร้างสรรค์ และอื่น ๆ อีกหลายกิจกรรม แต่ในที่นี้จะกล่าวถึงมุมมองด้านลบจากการรับรู้ข้อมูลข่าวสารที่มีความรุนแรงและมีผลต่อผู้รับสาร ซึ่งประชาชนจะได้รับผลกระทบอะไรบ้าง...........

 

          อิทธิพลของสื่อมวลชนต่อการนำเสนอข่าวสารมีความสัมพันธ์กันการสื่อสารเมื่อเกิดขึ้นย่อมมีผลตามมาเสมอ มีความแตกต่างที่เกิดขึ้น มุ่งเกิดอิทธิพลต่อผู้รับสาร ตลอดจนมีผลต่อทัศนคติ พฤติกรรม เป็นความคิดของ Harold D. Lasswell เป็นเหตุเป็นผลต่อกัน
          มีหลายเรื่องที่สื่อมวลชนลงข่าวสารแล้วส่งผลให้ประชาชนมีพฤติกรรมเลียนแบบ เช่น เรื่องแฟชั่นจากดาราดัง การแต่งตัวสายเดี่ยว วัยรุ่นนิยมมากในปี 2546 - 2547 การดูหนัง วีดีโอโป๊ ทำให้เกิดการเลียนแบบมีคดีข่มขืนมากมาย เรื่องการบริโภคขนมขบเคี้ยวของเยาวชน ของกองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพกระทรวงสาธารณสุขระหว่างวันที่ 1 - 5 กันยายน 2547 เยาวชนอายุ 6 - 25 ปี ใน 4 จังหวัดคือ เชียงใหม่ ขอนแก่น สงขลา และกรุงเทพมหานคร พบว่าพฤติกรรมการบริโภคขนมขบเคี้ยว เกี่ยวข้องกับการดูทีวีมากที่สุดเป็นอันดับที่หนึ่งคิดเป็นร้อยละ 31.20 เป็นผลมาจากการโฆษณา (ข่าวรามคำแหง, 2547 : หน้า 5,8)
เรื่องข่าวการฆ่าตัวตาย น.พ.ยงยุทธ วงภิรมย์ศานติ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาสุขภาพจิต ให้ทรรศนะว่า การเสนอข่าวการฆ่าตัวตายมีโอกาสที่จะทำให้เพิ่มและลด การระบาดของการฆ่าตัวตายได้ ภายหลังการเสนอข่าว โดยขึ้นอยู่กับวิธีการเสนอข่าว ถ้าการเสนอข่าว มีลักษณะที่ลงเป็นข่าวครึกโครม ให้ภาพและวิธีการฆ่าตัวตายอย่างละเอียด ใช้วิธีการเชื่อมโยงสาเหตุการฆ่าตัวตายอย่างง่ายๆ ให้สีสันของการฆ่าตัวตาย รวมทั้งการพยายามทำให้เห็นว่า การฆ่าตัวตายเป็นฮีโร่ ถ้าเสนอข่าวเช่นนี้ จะทำให้มีการฆ่าตัวตายในลักษณะคล้ายๆ กันมากขึ้น
ข่าวความรุนแรง ก้าวร้าว ข่าวสงคราม อาชญากรรม ภัยพิบัติต่าง ๆ พบว่ามีหลายเรื่องที่เด็กมีพฤติกรรมก้าวร้าว หรือก่ออาชญากรรม จากการสัมภาษณ์เด็กที่ก่ออาชญากรรมได้ข้อมูลว่าทำเลียนแบบจากการดูโทรทัศน์ อินเทอร์เนต และหนัง จากข่าวต่าง ๆ ยิ่งถ้าดูบ่อย ๆ ซ้ำ ๆ ยิ่งมีอิทธิพลมาก
ผู้เขียนขอยกตัวอย่างจากเหตุการณ์นี้ที่ทุกคนจำได้อย่างแม่นยำ
          ข่าวความรุนแรงเรื่องการเกิดภัยพิบัติสึนามิเมื่อ 26 ธันวาคม 2547 ที่ภาดใต้ 6 จังหวัด เกิดความสูญเสียชีวิต เจ็บป่วย ยังความโศกเศร้าแก่ผู้รับข่าวสารทั่วประเทศ
จากเหตุการณ์คลื่นสึนามิถล่มอย่างรุนแรง 6 จังหวัดที่ภาคใต้ พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง ระนอง สตูล เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2547 เป็นโศกนาฎกรรมที่ร้ายแรงสูญเสียชีวิตเป็นจำนวนมากทั้งชาวไทยและต่างชาติ อนิจจา......พ่อ แม่ ลูก ญาติ พี่ น้อง ต้องผลัดพรากจากกัน ทรัพย์สิน ผู้ประสบภัยและเราชาวไทยต่างช๊อกกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น บางท่านปรับตัวได้เร็วก็ดีบางส่วนปรับตัวได้ช้ากว่าก็จะมีปัญหาสุขภาพจิตตามมาเมื่อเราติดตามข่าวสารที่เกิดขึ้น หลาย ๆ ท่านนั่งอยู่หน้าจอโทรทัศน์ตลอดเวลาสิ่งที่ตามมาคือเกิดความเครียด โศกเศร้า สงสารและเราจะป้องกันอย่างไรดีถ้าเกิดภาวะเครียด โศกเศร้าจากการรับรู้ข่าวสาร
ผู้เขียนถ้าดู ฟัง อ่านข่าว ภาพความสูญเสีย ภาพคนหนีตาย ภาพคลื่นยักษ์ที่ถาถมเข้าใส่ผู้คน บ้านเรือน อย่างบ้าคลั่ง บางรายการเสียงประกอบเป็นเสียงจริงจากธรรมชาติขณะเกิดเหตุการณ์ แต่ก็มีบางรายการก็ดัดแปลงปรุงแต่งเสียงที่เพิ่มความน่ากลัวหวาดเสียวใส่เพลงเข้าไปใหม่พร้อมเสียงพากย์ที่ตื่นเต้นเร้าใจ เผยแพร่บ่อย ๆ ซ้ำ ๆ ผู้เขียนเองก็เป็นหนึ่งในการติดตามข่าวสารอย่างใกล้ชิดแม้จะเป็นบุคลากรทางสาธารณสุขเองยังเครียดตามไปด้วย
สื่อมวลชน หมายถึง สื่อหรือช่องทาง ที่ใช้ในการสื่อสารมวลชน อันได้แก่ วิทยุ โทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ วารสาร นิตยสาร ฯลฯ ซึ่งเป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งของการสื่อสาร (ปรมะ สตะเวทิน 2526 : 126 - 127 )
ผู้รับสาร หมายถึงประชาชนทั่วไป ทุกเพศ ทุกวัย ทุกระดับการศึกษาอาชีพ ซึ่งเป็นมวลผู้รับขนาดใหญ่ มีความแตกต่างกัน และไม่เป็นที่รู้จักกันระหว่างผู้ส่งกับผู้รับ ครอบคลุมพื้นที่ไม่จำกัด ผู้รับข่าวสารไม่มีลักษณะที่กำหนดให้เฉพาะเจาะจงได้ว่า เป็นคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ในที่นี้คือประชาชนทั่วไปและผู้ประสบภัยพิบัติสึนามิ
           ถ้าพิจารณาบทบาทหน้าที่ของสื่อมวลชน การเสนอข่าวคือ การรายงานเหตุการณ์ ข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น เผยแพร่ให้ประชาชนทั่วไปได้ทราบ โดยเริ่มจากการแสวงหาเหตุการณ์ ข้อเท็จจริงที่เชื่อว่าประชาชนจะให้ความสนใจ หรือเรียกว่า การหาข่าว แล้วนำมารวบรวม คัดเลือก และนำออกเผยแพร่สู่ประชาชนในที่ที่คือการนำเสนอข่าวภัยพิบัติสึนามิ
การเสนอความคิดเห็นคือ การวิเคราะห์วิจารณ์การเสนอความคิดเห็นของการเกิดคลื่นยักษ์สึนามิ นอกจากความคิดเห็นของสื่อมวนชนแล้วในปัจจุบันเป็นยุคสื่อสารไร้พรมแดนสื่อมวลชนสามารถพูดคุบกับผู้รับสารได้ในรูปแบบโทรศัพท์ การส่งข้อความต่าง ๆ หรือที่เราเรียกว่า SMS เป็นการประเมินการสื่อสารแบบ 2 ทาง
           ให้ความบันเทิงคือ การนำเสนอเรื่องราวที่มีจุดมุ่งหมาย ให้ผู้รับเกิดความเพลิดเพลิน สนุกสนาน ผ่อนคลายความเครียดในชีวิตประจำวัน สื่อมวลชนแต่ละชนิดต่างก็มีจุดประสงค์ ที่จะให้ผู้รับ ได้รับทั้ง ข่าวสาร และความบันเทิง มากน้อยแตกต่างกัน การรายงานข่าวครั้งนี้เนื่องจากเป็นภัยพิบัติ มีความสูญเสีย การรายงานข่าวจึงเป็นเรื่องโศกเศร้า คลุกเคล้าด้วยเรื่องน่าสพึงกลัว
           ให้การศึกษาคือ เป็นการให้ข้อมูล ข่าวสาร แก่ประชาชนทั้งความรู้ในด้านวิชาการเฉพาะสาขา และความรู้ทั่วไป โดยมีจุดมุ่งหมายให้ผู้คนเกิดการเปลี่ยนแปลงพัฒนาคุณภาพชีวิต ไปในทางที่ดีเห็นได้ชัดเจนมากในครั้งนี้คือประชาชนได้รับความรู้จากสื่อมวลชนหลายด้านมาก เช่น เรียนการเกิดคลื่นยักษ์สึนามิ เรื่องสาธารณสุขโรคติดเชื้อโรคระบาดต่าง ๆ การปฐมพยาบาล ความรู้สุขภาพจิตการช่วยกันดูแลเรื่องความเครียด ความโศกเศร้า และมีการจัดอบรมเรื่องสุขภาพจิตให้กับประชาชนกลุ่มผู้ประสบภัย และให้ความรู้ประชาชนทั่วไปในการติดตามข่าวสารจะป้องกันความเครียดได้อย่างไร กฎหมายที่เกี่ยวข้อง การสร้างอาคารบ้านเรือนการช่วยสัตว์ให้รอดชีวิตบางอย่างต้องอาศัยภูมิปัญญาชาวบ้านเช่นการช่วยปลาวาฬให้รอดชีวิต การจัดการศพ ตรวจศพ การประกันภัย
           การประชาสัมพันธ์คือ การประชาสัมพันธ์การายงายงานข่าวสารให้ประชาชนร่วมด้วยช่วยกันช่วยแหลือช่วยกันบริจาค ช่วยกันอำนวยความสะดวก และบอกความต้องการของผู้ประสบภัย ช่วงนี้ขอคนช่วย ขอของทุกอย่างเมื่อของมาก ต่อมาก็เน้นความต้องการเรื่องเงิน และอีกหลายอย่าง อย่างรวดเร็วทุกคนช่วยกันแบบทุมเทไม่เห็นแก่ความเหน็ดเหนื่อย ทั้งชาวไทยและต่างประเทศ บางสื่อจะรายงานตลอด 24 ชั่ว เป็นผู้ตรวจสอบ (Watchman) ติดตาม และรายงานเหตุการณ์ ความเคลื่อนไหว การดำเนินงานต่าง ๆ ให้ประชาชนได้ทราบเป็นระยะ
           เกิดการพัฒนา เช่น จะมีเครื่องเตือนภัยแผ่นดินไหว การเตรียมเครื่องมือสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ กระตุ้นให้เกิดความร่วมมือในการทำงาน ช่วยให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเจตคติ ค่านิยม เช่นประชาชนบางพื้นที่ยอมย้ายที่อยู่ใหม่เพื่อความปลอดภัย ส่งเสริมการสื่อสารระหว่างบุคคล ทำให้ประชาชนที่ได้รับข่าวสารจากสื่อมวลชนเกิดการแลกเปลี่ยนความรู้ข่าวสารซึ่งกันและกันจะเห็นได้ว่าครั้งนี้สื่อมวลชนที่ทำหน้าได้สมบูรณ์มาก
ในส่วนที่ดีนั้นมีมากมายในการนำเสนอข่าวผู้เขียนจำได้มีสุภาษิตโบราณเขียนไว้ว่า" ในร้ายมีดี ในดีมีร้าย " ในวงการสุขภาพจิตให้ความสำคัญเรื่องอิทธิพลของการนำเสนอข่าวสารมาก ข่าวทุกข่าวมีผลต่อผู้รับสาร ถ้านำเสนอบ่อย ๆ ซ้ำ ๆ ยิ่งมีอิทธิพลต่อผู้รับสาร
           ภาพความสูญเสีย ภาพคนหนีตาย ภาพคลื่นยักษ์ที่ถาถมเข้าใส่ผู้คน บ้านเรือน อย่างบ้าคลั่ง บางรายการเสียงประกอบเป็นเสียงจริงจากธรรมชาติขณะเกิดเหตุการณ์ แต่ก็มีบางรายการก็ดัดแปลงปรุงแต่งเสียงที่เพิ่มความน่ากลัวหวาดเสียวใส่เพลงเข้าไปใหม่พร้อมเสียงพากย์ที่ตื่นเต้นเร้าใจ เผยแพร่บ่อย ๆ ซ้ำ ๆ ผู้เขียนเองก็เป็นหนึ่งในการติดตามข่าวสารอย่างใกล้ชิดแม้จะเป็นบุคลากรทางสาธารณสุขเองยังเครียดตามไปด้วยต้องแก้ไขโดย หยุดการติดตามข่าวสารชั่วคราว ออกไปเดินเล่น ดูหนัง เปลี่ยนไปฟังเพลงสบาย ๆ พูดคุยกับเพื่อน ๆ ออกกำลังกาย ออกไปเที่ยว แล้วเราก็จะรู้สึกผ่อนคลาย ท่านผู้อ่านคงจำได้กับเหตุการณ์ตึกถล่มที่สหรัฐอเมริกาช่วงนั้นมีคนเครียด โศกเศร้ากันมาก เรานั้นโตเป็นผู้ใหญ่เราพิจารณาได้ มีวิจารณญาณ แยกแยะรู้ทุกข์ รู้สุข อีกกลุ่มที่ต้องเป็นห่วงคือ เด็กและผู้สูงอายุที่ไม่สามารถจะแยกแยะได้ คิดเป็นเหตุเป็นผลไม่ได้
ถ้าเป็นเด็กจะมีผลกระทบมาก เด็กจะจดจำ ซึมซับ ฝังใจ บางรายจะมีพฤติกรรมก้าวร้าว เศร้า กลัวไปถึงตอนโต เพราะฉะนั้น พ่อแม่ผู้ปกครองต้องอธิบายให้เด็กเข้าใจ ให้ความมั่นใจว่าเด็กจะปลอดภัย หรือถ้าเป็นข่าวที่รุนแรงมาก ๆ ต้องไม่ให้เด็กดูข่าวสารนั้น ๆ เลย
           ถ้าเป็นผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุก็เป็นอีกกลุ่มหนึ่งที่ต้องเฝ้าระวังในการดูข่าวสารที่รุนแรง โศกเศร้า เพราะความคิด การรับรู้จะล่าช้าจิตใจอ่อนแอ อ่อนไหวง่าย การผ่อนคลายก็จะช่วยให้ไม่เครียดไม่โศกเศร้า
จึงขอฝากท่านผู้อ่านว่าการติดตามข่าวสารเป็นเรื่องที่ดีมาก ถ้าเราปฏิบัติอย่างถูกต้องก็จะไม่มีผลกระทบอะไรแต่ถ้าปฏิบัติคลายเครียดแล้วไม่ดีขึ้น ท่านนอนไม่หลับ กลัว กังวล หงุดหงิด โกรธง่าย ทำกิจวัตรประจำวันตามปกติไม่ได้ คงต้องพบแพทย์นะคะ ฝากไว้กับท่านผู้อ่านทุกท่านเพราะเราไม่ได้อยู่ในเหตุการณ์ กลุ่มผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์แพทย์จะดูแลอย่างใกล้ชิดต่อไป เราและท่านต้องดูแลตนเองขั้นต้นถ้ารับรู้ข้อมูลข่าวสารที่รุนแรง..............ไม่จำเป็นต้องเป็นข่าวภัยพิบัติ ข่าวอื่น ๆ ที่รุนแรง หลักการปฏิบัติก็จะเหมือนกัน
           บรรณานุกรม กรมสุขภาพจิต รายงานการสัมมนาเรื่องแนวทางกานำเสนอข่าวเชิงป้องกันการฆ่าตัวตาย กระทรวง สาธารณสุข 2541 มาโนช หล่อตระกูล, สุพรรณี เกกินะ , อัปษรศรี ธนไพศาล ผ่านนาทีวิกฤติ วิเคราะห์มุมมองชาย หญิง ผู้ผ่านการฆ่าตัวตาย บริษัทวงศ์ สุรัตน์ เมธิกุล การปฏิรูปสื่อในยุคสังคมไร้พรมแดน วิเคราะห์สถานการณ์แนวโน้มและผลกระทบที่ มีต่อ ผลการปฏิรูปวิทยุกระจายเสียงคณะวารสารศาสตร์และส่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2545 สุรัตน์ เมธิกุล สื่อมวลชนมีอิทธิพลต่อการฆ่าตัวตายของประชาชนมากน้อยเพียงใดอย่างใด และ เพราะเหตุใด สื่อมวลกับ ปัญหาการฆ่าตัวตาย 2547 มหาวิทยาลัยรามคำแหง ผลสำรวจพฤติกรรม การบริโภคขนมขบเคี้ยวของเยาวชน ข่าวราคำแหง ปีที่ 38 ฉบับที่ 33 วันที่ 6 - 12 ธันวาคม 2547

 

ระบบค้นหาข้อมูล

เมนูลัด


ผู้ให้การสนับสนุน
kulogo   01_MICT  02_EDU  03_UNESCO  04_SSS  05_SSY  06_ThaiPBS  07_STOU  08_CCDKM